به روایت تیتر:
کد خبر: 808
منتشر شده در: ۳ تیر ۱۳۹۳ ساعت ۰۰:۱۳

زنان سرپرست خانوار و مشاغل خانگی

پایگاه خبری تحلیلی ایلامی ها – اشتیاق به مشاغل خانگی در بین زنان سرپرست خانوار رشد فزاینده ای یافته است. مادرانی که ترجیح می دهند در عین اینکه زن می باشند، شغلی هم برای خود و هم دیگران ایجاد کنند.

پایگاه خبری تحلیلی ایلامی ها – اینروزها وقتی از تریبونها و تاکسی ها می شنویم کسی دارد می گوید “سرپرست خانواده”، سخت نیست پیش خودمان حدس بزنیم منظورش زنی است که بار خانواده ای را دارد بر دوش می کشد و با اینکه از تجربه ای زنانه برخاسته است، خوب می داند که در محیطهای مردسالار بدوی باید خیلی پوست کلفت باشد که بالاخره روزی او را به عنوان کاره ای در جامعه به حساب بیاورند.
در گذشته های نه چندان دور که مردها عضو اصلی جامعه بودند و صاحبان بلامنازع چرخه تولید ثروت به حساب می آمدند، سرپرست خانواده بودن یکی از بدیهیات مردانگی و متضمن خصوصیتی به نام نان آوری بود و هر مرد وظیفه داشت معاش و رفاه و احتیاج خانواده اش را در هر سطحی که بود تأمین نماید. لازم به توضیح نیست که این خصیصه عامل برتری و سلطه جویی مردان در خانواده و جامعه و به حاشیه راندن زنان در طول تاریخ بوده است.
اکنون ولی بی شک و به حق زنانی هستند که پا در عرصه کار گذاشته اند و در ادارات و دانشگاهها، از بالاترین پستهای کلیدی مملکت تا مشاغل سنتی مانند آرایشگری و خیاطی، از بافتن یک تخته گلیمفرش نفیس در خانه گرفته تا تولید زهر عقرب و پرورش قورباغه و سوسمار و صادرات میلیاردی آنها، جا به جا با زنانی روبرو می شویم که خود را باور کرده و اگر بهتر ببینیم، اغلبشان زنانی بی نیاز ازپشتیبانی مردانه اند و سرپرستی خانواده تحت قیومیت خویش را به تنهایی بر دوش می کشند.

برو کار می کن مگو چیست کار و چقدر سخت است
برو کار می کن مگو چیست کار و چقدر سخت است

در استانهای کمتر برخوردار که اغلب از استانهای مرزی مان نیز می باشند، به خاطر سالهای جنگ و خطرات بالقوه و همیشگی دشمنان برای سرمایه گذاریهای زیر بنایی و بخصوص چینش ارتش ایالات متحده در کشورهای اطراف ایران، برنامه های توسعه ای چندانی صورت نگرفته است و زیربناهای توسعه مانند جاده و فرودگاه تا سالها ایجاد نشده و و این باعث گردیده تا مثلاً استانی مانند استان ایلام دچار شرایطی باشد که منجر به عقب ماندگی فرهنگی و اقتصادی این استان از استانهای کمی پشت تر خط مقدم گردد. یا هنوز هم سیستان و بلوچستان آبستن خرابکاریهای تروریستی و گرفتار مهاجرت غیر قانونی اتباع افغانستان و پاکستان و پیامدهای فرهنگی و امنیتی ناشی از آن است و به طبع در مکانهایی اینچنینی که سرمایه گذاری امنیت قابل قبولی ندارد، ثروتی هم تولید نخواهد شد، کارخانه های چند هزار نفری راه اندازی نمی شوند و کار اشتغالزایی کلان و زیر بنایی گره می خورد. با چنین بسترهایی است که اشتغال بانوان و مشاغل خانگی و البته پتانسیل دورکاری به طور جدی در برنامه های کلان اقتصادی لحاظ شده و شکل می گیرند. در چنین شرایطی است که مشاغل خانگی و خانوادگی اهمیت می یابند و سرپرستی خانواده به نان آوری زنانه گره می خورد و از مشکلات اشتغالزایی گرهی باز می شود.
زنان معمولا با انگیزه هایی کاملاً متمایز از همتایان خود و با نگرش اقتصادی ماحصل از زندگی زنانه خویش وارد چرخه کار و تولید سرمایه و اشتغالزایی می شوند و برای بیشتر آنها رضایتمندی درونی شان از شغل، به مراتب مهم تر از سطح درآمد است.
از تلاشهای تاریخی مردان و زنانی که برای احقاق حقوق انسانی و اجتماعی زن، سالها با تابوهای زمانه شان جنگیده اند و بارها تکفیر شده اند که بگذریم، امروز شاهدیم که در برنامه های اشتغالزایی کشور و با الگوبرداری از تجربه کشورهای موفق در عرصه گسترش مشاغل خانگی و در راستای اهمیت ویژه اشاعه فرهنگ خوداتکایی در روستاها و گسترش مشاغل خانگی در شهرها، به پیشرفتهای قابل توجهی دست یافته ایم. پیش بینی های زیادی در بودجه و برنامه های پیش رو لحاظ شده و هم اکنون از هزاران فروشگاه اینترنتی عرضه کالا و خدمات گرفته تا مشاغلی چون آشپزی و خیاطی و صنایع دستی، مشاغل خانگی با محوریت اشتغال بانوان در حال تکاپوست؛ و درست از همین نقطه به زنانی که بی شوهر یا با شوهر دارند بار تأمین نیاز خانواده ای را به دوش می کشند، سرپرست خانوار می گویند و خیل عظیمی از آنان در مشاغل خانگی فعالیت دارند.
زنان ایرانی به خاطر تنوع توانایی های منحصر به خود و جور بودن شرایطشان با مشاغل خانگی به کار در چنین قالبهایی اقبال بیشتری نشان داده اند. اینان پا به پای مردان جامعه به کارآفرینی رو آورده اند؛ در بعضی به شکل استخدام شدن و کار در یک مجموعه و به عنوان کارمند کسی یا جایی، و در بعضی دیگر به عنوان یک مدیر و تولیدکننده… و گر چه سخت به نظر می آید که بعد از قرنها تماشاچی بی قدرت بودن زنان، اینک آنها خود را به عنوان خالق یک شغل به جامعه و خوی فطری مردسالارانه اش معرفی کنند، اما به نظر می رسد که در جامعه ما زنان به موفقیتهای خوبی دست یافته اند. هر چند که طبق آمار مرکز مطالعات کارآفرینی جهان موسوم به GEM زنان ایرانی با ۴۸/۶ درصد در برابر جمعیت ۲۲/۱۶ درصدی مردان بسیار کم تعداد به نظر می رسند اما همین مقدار نیز اشاره ای است به اثر و توانایی بانوانی که خودشان سرمنشأ ایجاد شغل در جامعه اند.
بنا بر آمارهای داخلی در بین مشاغل خانگی که می توان در بازار تولید و کار بانوان ایرانی برشمرد، فراوانی ۷/۶ درصدی شاغلین در حوزه هنرهای سنتی و صنایع دستی به کار مشغول اند که به خاطر تنوع فرهنگی بی نظیر موجود در ایران عزیز و فراوانی صنایع دستی بومی شاخص هر منطقه که با مواد طبیعی به دست آمده از همان منطقه ساخته و پرداخته می شوند، گستره عظیمی از فرهنگها و رنگها و نگاره ها و مشاغل خانگی تخصصی به وجود می آید که هم اینک نیز در قالب چشم انگیزترین صنایع دستی ایرانی در حال تولید و عرضه و گاهاً صادرات است. از شاخه های متنوع نساجی یزد و اصفهان و صنایع چرم همدان و تبریز گرفته تا منبت و معرق و خاتم کاری شیراز و لرستان. از صنایع ظریفه تراش سنگهای قیمتی و نیمه قیمتی خراسان و چاروق و چاقوهای زنجان تا کار گل و رقص پنجه ها در سفالسراهای لالجین و بهار، از گلیمفرشهای هزار رنگ ایلامی و شیرکی پیچهای سیرجان تا قالیهای ابریشم تبریز و قم و اصفهان همه و همه توسط خیل عظیمی از زنان که هنرمندان گمنام و غایبان بزرگ محافل هنری و بزرگداشتهای فرهنگی اند، دوشادوش مردان و توسط مهارت اجدادی دستهاشان تولید می شوند. زنانی که اغلب سرپرست خانواری هم هستند و در تمام عمرشان در حال کشاندن لنگان خرکشانند تا به مقصدی برسانند. می رسانند… و اغلب رسیده اند.
به خاطر ضعفهای ساختاری در پیکره کار و کارآفرینی و مشاغل خانگی و ناکارآمدی قوانین حمایتی از عرصه اشتغالزایی بانوان سرپرست خانوار و در پاره ای اوقات اجرای شعاری مصوبات و قانونگذاریها، علی رغم وجود تجربه های موفق در عرصه های کارآفرینی درسراسر دنیا ما در ایران هنوز به جایگاه واقعی خود نرسیده ایم و در بین ۵۴ کشور عضو GEM دارای رتبه میانی ۲۴ هستیم.
سید روح الله احمدی، مدرس دانشگاه معتقد است: “با توجه به اینکه ایران کشوری نفت خیز بوده و قیمت سوخت تا این اواخر در ایران ارزان بوده است، سهم زیادی از هزینه های درآمد اشخاص را شامل نمی شده اما در کشورهای اروپایی یک سوم درآمد افراد صرف هزینه سوخت می شود و به همین دلیل درصد زیادی از مردم به مشاغلی روی می آورند که در خانه صورت می گیرد که در عین حال از آلودگی هوا، ترافیک، هزینه حمل ونقل جلوگیری می کند و با توجه به اینکه اینگونه مشاغل سرمایه کمی برای راه اندازی نیاز دارند، در آن کشورها استقبال خوبی از اینگونه مشاغل وجود دارد.”
این پژوهشگر درباره علت عدم استقبال از قانون حمایت و ساماندهی مشاغل خانگی و اینکه آیا این موضوع نیاز به فرهنگ سازی دارد معتقد است: “یکی از علتهای این موضوع، عدم حمایت و فایده ملموس قوانین از این مشاغل و افرادی است که یا با این مشاغل سروکار دارند و یا قرار است به دنبال ایجاد چنین مشاغلی بروند. متاسفانه در برخی موارد اجرای قوانین به صورت شعاری بوده است و از طرف دیگر مردم از شفاف شدن کارها و پرداخت مالیات نگران هستند. چرا که در حال حاضر مشاغل خانگی در ایران به صورت سنتی انجام می شود و مالیاتی پرداخت نمی شود. باید برای این نگرانی ها فرهنگ سازی شده و به هر حال موانع آن برطرف شود.”

این استاد دانشگاه پیرامون تجربه های موفقی که ایجاد مشاغل خانگی در دنیا داشته و درباره میزان تأثیر آن بر اشتغالزایی در کشور می گوید:” در صورتی که این مشاغل توسعه یابند می توانند بالای ۵۰ درصد از اشتغال کشور را پوشش دهند و هم اکنون درصد بالایی از اشتغال در آمریکا مربوط به مشاغل خانگی است.”
اشتیاق به مشاغل خانگی در تمام جامعه و به خصوص بین زنان سرپرست خانوار رشد فزاینده ای یافته است. مادرانی که ترجیح می دهند در عین اینکه زن می باشند و مادری می کنند، شغلی هم به وجود بیاورند و به دیگران هم هدیه کنند.

صغری حیدری، تولیدکننده برتر صنایع دستی استان ایلام و کارآفرین برتر کشور