به روایت تیتر:
کد خبر: 615
منتشر شده در: ۱۸ خرداد ۱۳۹۳ ساعت ۲۳:۱۶

مبانی نقد فکر سیاسی

در میان اندیشه‌ورزی‌ها، نقش فلسفه و فیلسوفان سیاسی جلوه و شاید تأثیر بیشتری داشته است. با اندیشهٔ سیاسی مدرن بود…

در میان اندیشه‌ورزی‌ها، نقش فلسفه و فیلسوفان سیاسی جلوه و شاید تأثیر بیشتری داشته است. با اندیشهٔ سیاسی مدرن بود که تمرکز قدرت در سلطنت مطلقه به توزیع آن در مشروطیت یا جمهوریت فرجامید و با همین اندیشه بود که لیبرالیسم، سوسیالیسم، آنارشیسم، ناسیونالیسم، کمونیسم، و… ، با طرح موضوعات و مسائلی چون آزادی/ برابری، غنا/ فقر، ملت/ دولت، وطن/ بیگانه، جهان سوم/ امپریالیسم، و… ، به دغدغه‌های سترگی تبدیل شد. اما درعین‌حال، بخش‌های مهمی از فلسفهٔ سیاسی مدرن، در قالب سنت‌های روشنفکری، برداشت‌هایی را به عنوان برداشت معیار وضع کرد که، به‌رغم ظاهر معقول و مسلم و پذیرش گستردهٔ آن در محافل روشنفکری و در میان عوام، رگه‌های خطا و خسارت‌خیزی آن قابل مشاهده است؛ اینک که سنگینی سهمگین این گفتمان بر فکر و عمل، از دو ـ سه دههٔ پیش به این سو، اندکی، تخفیف یافته است، جستجوی مبادی این انحراف، نشان‌دادن خسائر آن و شیوه‌های بدیل برای احتراز از نتایج آن ضروری می‌نماید. کتاب حاضر، در حد وسع خود، چنین سودایی در سر دارد.

Mabani naghd fekr
مبانی نقد فکر سیاسی – (مرتضی مردیها)

مرتضی مردیها، استاد دانشگاه، نویسنده و مترجم سرشناس، در کتاب خود “مبانی نقد فکر سیاسی”، سودای آن دارد که با رویکردی انتقادی نسبت به جریان روشنفکری سنتی، کاستی ها، انحرافات و خسائر آن را به آن قسم از مخاطبان خود که حاضرند اندکی از  پیش فرض های بدیهی خود در باب “امر سیاسی”  فاصله بگیرند، بنمایاند. نیت او چنانکه خود نیز در پیشگفتار اذعان می دارد، استدلال بر مبنای نگرش خود به موضوعات مطروحه است و نه اتکا به باورهای رایج در این زمینه.

در کتاب پیش رو، مشتمل بر ۶ فصل، پاره ای چند از مهم ترین موضوعات در اندیشه ی سیاسی شامل دولت (فصل اول)، انقلاب (فصل دوم)، رفرم (فصل سوم)، بیگانه (فصل چهارم)، وطن (فصل پنجم) و جهان (فصل ششم) مورد بازبینی قرار می گیرد. “در تمامی این موضوعات آشنا اما، پای نگاهی آشنا زدا در میانه است.” (مقدمه، ص۹)
در انتها می رسیم به  پیوست های کتاب، که علاوه بر بخش ۱۰ صفحه ای نتیجه گیری، مشتمل بر یک فهرست اعلام به تفکیک فصل، منابع و مآخذ و نمایه می باشد.

مردیها در مورد این کتاب می گوید

کتاب دو وجه دارد، یک وجه علمی و یک وجه به اصطلاح سیاسی- روشنفکری. از نظر علمی کتابی است که بعضی مبانی و مباحث مهم اندیشه سیاسی را مورد تحلیل و بررسی قرار میدهد و وجوه مختلف موضوع را میشکافد و نظرات مشهور راجع به هر مبحث را نقد میکند و از این حیث شاید حتی بتواند در دوره های فوق لیسانس علوم سیاسی مورد استفاده باشد. اما از آنجا که جامعه فکری ما خصوصاً در نیم قرن اخیر، مشکلات و مسائلی سیاسی گسترده ای داشته است که به گمان من ریشه بسیاری از آنها فهم غلط از مفاهیم و مباحث اندیشه سیاسی بوده است، وجه روشنگری کتاب شاید مهمتر باشد. به نظرم میرسد کم کم وقت آن رسیده است که با روایتهای خسارتبار و غلط کلاسیک ولی هنوز رایج در باره مباحث سیاسی خداحافظی کنیم.

در گفتگو با خبرگزاری فارس

در زمینه ادبیات فلسفه سیاسی در ایران کتاب‌های خوبی به چاپ رسیده است که اکثرا ترجمه است. اما این کتاب‌ها از دو حال خارج نیستند: دسته اول کتاب‌هایی هستند بی‌طرفانه، علمی و به شدت کلاسیک که از اندیشه سیاسی به مثابه راهنمای عمل استفاده نمی‌کنند و دسته دوم کتاب‌هایی که سؤال «چه باید کرد؟» را مطرح می‌کنند، ولی اغلب در گفتمان چپ گرفتارند. وی افزود: دسته اول صرفا برای اطلاع یافتن از نظریه‌های علم سیاست مورد استفاده است و دسته دوم نیز دستورالعمل‌هایشان مشکل‌آفرین است.

 

نویسنده مرتضی مردیها
ناشر نشر نی

نویسنده شناسی

سید مرتضی مردیها (متولد ۱۲ مرداد ۱۳۳۹) نویسنده، فیلسوف، روزنامه‌نگار و مترجم ایرانی است. او استاد فلسفه و علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبایی بود. مردیها مدیر گروه اندیشه روزنامه جامعه بود و با روزنامه‌های توس و نشاط نیز همکاری داشت. او در فروردین‌ماه سال ۱۳۸۹ از دانشگاه علامه طباطبایی اخراج شد و در مهرماه ۱۳۹۰ به فرانسه مهاجرت کرد. مردیها هم‌اکنون در مؤسسه مطالعات پیشرفته ردکلیف مشغول پژوهش است.
مردیها از هواداران فلسفه تحلیلی است و معتقد است فلسفه باید به سمت تجربه‌گرایی پیش رود و بر آن است که تا زمانی که فلسفه‌های آرمانی و آسمانی بر فضای فکری ایران حکمرانی می‌کند، زندگی و زیست آدمیان هم در توهمات و رویاها سپری می‌شود.

منابع

سایت های زیر:
خبرگزاری فارس
اعتدال پاییزی
انسان‌شناسی و فرهنگ
نشر نی

یک پاسخ به “مبانی نقد فکر سیاسی”