به روایت تیتر:
کد خبر: 293
منتشر شده در: ۱۱ اردیبهشت ۱۳۹۳ ساعت ۱۸:۳۲

بررسی نقش استان ایلام در اقتصاد کشور و مقایسه با بودجه تخصیصی به آن

علی حیات نیا (اقتصاددان) – استان ایلام در طول دوران های مختلف همواره جزو استانهای در حال توسعه بوده و…

علی حیات نیا (اقتصاددان) – استان ایلام در طول دوران های مختلف همواره جزو استانهای در حال توسعه بوده و در بسیاری از شاخص های رشد و توسعه اقتصادی وضعیت نامطلوبی را داشته است سوالی که به ذهن متبادر می شود این است که به راستی آیا ایلامفاقد قابلیت تولیدی و استان محرومی از نظر ظرفیتهایاقتصادی است؟ آیا ایلام متناسب با نقش خود در اقتصاد ملی از بودجه های عمرانی و توسعه ای برخوردار بوده است ؟

یکی از شاخص هایی که می تواند تعیین کننده جایگاه استان در اقتصاد باشد محصول ناخالص داخلی است. در میان شاخص‌های اقتصاد کلان، تولید ناخالص داخلی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است، زیرا نه تنها به‌عنوان مهم‌ترین شاخص عملکرد اقتصادی در تجزیه و تحلیل‌ها و ارزیابی‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد، بلکه بسیاری از دیگر اقلام کلان اقتصاد محصولات جنبی محاسبه و برآورد آن محسوب می‌گردند. کل ارزش ریالی محصولات نهایی تولیدشده توسط واحدهای اقتصادی مقیم کشور در دوره زمانی معین ( سالانه یا فصلی ) را تولید ناخالص داخلی می‌نامند. با توجه به در اختیار نبودن آمار و ارقام تولید ناخالص داخلی استانها در سالهای ۱۳۸۷ و ۱۳۸۸ به صورت نمونه آمار تولید ناخالص داخلی استانها در سال ۱۳۸۶ مورد بررسی قرار می گیرد . جدول و نمودار زیر آمار محصول ناخالص داخلی با و بدون نفت استانها در سال ۱۳۸۶ را نشان می دهد.

محصول ناخالص داخلی
(برای دیدن تصویر در سایز اصلی، روی تصویر کلیک کنید)

 

(برای دیدن تصویر در سایز اصلی، روی تصویر  کلیک کنید)
(برای دیدن تصویر در سایز اصلی، روی تصویر کلیک کنید)

محصول ناخالص داخلی سرانه کشور در سال ۸۶ به قیمت های جاری ۸/۴۲ میلیون ریال بوده است. در میان استان های کشور بالاترین سرانه به استان کهگیلویه و بویر احمد تعلق داشته است. استان های خوزستان، بوشهر، ایلام و تهران به ترتیب پس از کهگیلویه و بویراحمد بالاترین سرانه ها را داشته اند.

مقایسه محصول ناخالص داخلی با و بدون نفت استان ها در سال ۸۶ گویای تفاوت چشمگیر ارزش افزوده برخی استان ها در هریک از دو حالت است. استان های خوزستان، بوشهر، کهگیلویه و بویر احمد و ایلام که بخش قابل توجهی از ارزش افزوده آن ها ناشی از فعالیت های تولیدی بخش های نفت و گاز طبیعی است، در رتبه بندی استان ها بر حسب محصول ناخالص داخلی بدون نفت تغییر جایگاه می یابند. استان خوزستان از رتبه دوم به سوم، کهگیلویه و بویر احمد از رتبه هشتم به بیست و نهم، بوشهر از رتبه دهم به هفدهم و ایلام از رتبه نوزدهم به سی ام کاهش رتبه یافته اند.

در رتبه بندی استان ها بر حسب محصول ناخالص داخلی بدون نفت، استان کهگیلویه و بویر احمد دارای بیشترین کاهش رتبه است که دلیل آن سهم بالای ارزش افزوده بخش نفت از محصول ناخالص داخلی آن استان ( ۸۷ درصد) است. در استان خوزستان علیرغم داشتن بیشترین سهم از ارزش افزوده بخش نفت و گاز طبیعی کشور ( ۶۹ درصد)، به سبب وجود ظرفیت های اقتصادی در فعالیت های اقتصادی دیگر استان، تغییر جایگاه استان تنها یک رتبه است.
 

وضعیت استانها از نظر محصول ناخالص داخلی سرانه با نفت و بدون نفت:

همانگونه که در جدول زیر مشاهده می شود از نظر محصول ناخالص داخلی سرانه با نفت استان ایلام چهارمین استان کشور است اما از نظر محصول ناخالص داخلی سرانه بدون نفت بیست و چهارمین استان کشور است.

(برای دیدن تصویر در سایز اصلی کلیک کنید)
(برای دیدن تصویر در سایز اصلی، روی تصویر  کلیک کنید)
(برای دیدن تصویر در سایز اصلی کلیک کنید)
(برای دیدن تصویر در سایز اصلی، روی تصویر کلیک کنید)

محصول ناخالص داخلی سرانه بدون نفت استان ها رتبه بندی دیگری از موقعیت استان ها را آشکار می کند. در این رتبه بندی جایگاه استان های دارای نفت تغییر یافته است به گونه ای که استان خوزستان از رتبه دوم به هفتم، کهگیلویه و بویراحمد از رتبه اول به رتبه بیست و نهم، بوشهر از رتبه سوم به رتبه چهارم و ایلام از رتبه چهارم به رتبه بیست و چهارم تغییر رتبه داده اند.

در جدول زیر نیز مشاهده می شود که با وجود اینکه ایلام ۸/۰ درصد جمعیت کشور را دارد اما با سهم ۳/۱ درصدی در ارش افزوده نوزدهمین استان کشور از نظر ارزش افزوده بخش های مختلف اقتصادی است.

(برای دیدن تصویر در سایز اصلی، روی تصویر  کلیک کنید)
(برای دیدن تصویر در سایز اصلی، روی تصویر کلیک کنید)

ارزش افزوده استانها به تفکیک بخش:

الف) بخش کشاورزی

بیشترین سهم از ارزش افزوده بخش کشاورزی با ۹/۶ درصد به استان کرمان تعلق دارد. خراسان، فارس، مازندران، خراسان رضوی، خوزستان، اصفهان، تهران پس از کرمان بیشترین ارزش افزوده بخش کشاورزی را تولید کرده اند. کمترین سهم از ارزش افزوده بخش کشاورزی به استان های قم، کهگیلویه و بویراحمد و ایلام تعلق دارد که هر یک کمتر از یک درصد از ارزش افزوده بخش کشاورزی را داشته اند.

ب) بخش نفت و گاز

فعالیت های استخراج نفت خام و گازطبیعی در ۱۱ استان کشور انجام شده است. در میان این استان ها، خوزستان بزرگترین بهره بردار این فعالیت است ۴/۶۹ درصد از ارزش افزوده این بخش را به خود اختصاص داده است کهگیلویه و بویر احمد ۵/۱۶ درصد، بوشهر ۵/۶ درصد و ایلام ۵/۵ درصد استان های برتر از نظر سهم ارزش افزوده بخش استخراج نفت خام و گاز طبیعی بوده اند.

ج ) بخش صنعت

استان تهران با ۲۵ درصد، بیشترین سهم از ارزش افزوده بخش صنعت کشور را در سال۸۶ داشته است. استان اصفهان با ۱۶ درصد و خوزستان با ۱۲ درصد پس از استان تهران جای گرفته اند. این سه استان ۵۳ درصد ارزش افزوده بخش صنعت کشور را تولید کرده اند. استان های ایلام و کهگیلویه و بویر احمد کمترین سهم از ارزش افزوده بخش صنعت را داشته اند که سهم هر یک ۱/۰ درصد بوده است. ۱۰ استان کشور که دررتبه بندی استان ها از نظر سهم ارزش افزوده پایین ترین رده ها را داشته اند، جمعا ۴ درصدارزش افزوده بخش صنعت کشور را پدید آورده اند.

د ) بخش حمل و نقل

در بخش حمل و نقل بیشترین سهم از ارزش افزوده با ۲۶ درصد به استان تهران تعلق داشته است. استان های خوزستان ( ۹ درصد)، هرمزگان ( ۸ درصد) و اصفهان ( ۶ درصد) پس از تهران سهم های برتر ارزش افزوده این را داشته اند. این چهار استان بیش از نیمی از ارزش افزوده بخش حمل و نقل کشور را ( ۵۱درصد) به خود اختصاص داده اند. استان های کهگیلویه و بویر احمد، خراسان جنوبی، ایلام و خراسان شمالی کمترین سهم از ارزش افزوده بخش حمل و نقل کشور را داشته اند که مجموع سهم آن ها ۶/۱ درصد بوده است.

بودجه استان در سال ۱۳۸۶:

بودجه سال ۱۳۸۶ کشور ۲۳۱هزار میلیارد تومان بوده و به دو بخش بودجه شرکتها و وبودجه عمومی تقسیم میشود.که بودجه شرکتها تقریبا ۱۶۷ هزار میلیارد تومان است که ۷۳درصد بودجه کل کشور راتشکیل میدهد و ۲۷ درصد آن بودجه عمومی است که۱۸ هزار میلیارد تومان آن بودجه عمرانی است . در این سال اعتباراتی بالغ بر۱۳۰میلیارد تومان بنام اعتبارات عمرانی استان ایلام در پیوست قانون بودجه سال ۱۳۸۶ تصویب شده است.

نتیجه گیری:

با ملاحظه آمار و ارقام فوق می توان نتایج زیر را استخراج کرد:

۱-استان ایلام بر مبنای آمار محصول ناخالص داخلی با نفت نوزدهمین استان کشور بوده است اما از نظر آمار محصول ناخالص داخلی بدون نفت سی امین و آخرین استان کشور بوده است. نکته قابل ذکر اینکه دو استان تازه تاسیس خراسان جنوبی و شمالی نیز بالاتر از ایلام از نظر محصول ناخالص داخلی بدون نفت بوده اند.

۲- از نظر محصول ناخالص داخلی سرانه با نفت ایلام چهارمین استان کشور و حتی بالتر از تهران پایتخت کشور است اما از نظر محصول ناخالص داخلی سرانه بدون نفت بیست و چهارمین استان کشور است که این آمار هم تاکیدی بر نقش پر رنگ ایلام در ارزش افزوده نفت و گازدر سطح ملی است.

۳- اگر توزیع بخش های مختلف اقتصادی در نظر گرفته شود ، ایلام از نظرارزش افزوده نفت چهارمین استان کشور بوده است اما از نظر ارزش افزوده کشاورزی آخرین ، از نظر ارزش افزوده صنعت همراه با استان کهگیلویه و بویراحمد آخرین و از نظر ارزش افزوده حمل و نقل نیز همراه با استان خراسان شمالی رتبه آخر در بین استانهای کشور را داشته است.

۴- استان ایلام با وجود اینکه ۸/۰درصد جمعیت کشور را دارد اما با سهم ۳/۱ درصدی در ارزش افزوده کل بخش های اقتصادی نوزدهمین استان کشور بوده است.

۵- با توجه به سهم ۳/۱ درصدی ایلام در ارزش افزوده کشور ، بودجه عمرانی پیش بینی شده و مصوب در سال ۱۳۸۶ برای استان ایلام ۱۳۰ میلیارد تومان بوده که حدود ۰۰۷۲/۰ درصد کل بودجه عمرانی کشور بوده است. گرچه ارزش افزوده نفت و گاز در اقتصاد ملی منظور می شود همچنین دو در هزار درآمدهای نفتی به مناطق دارای نفت و گاز کشور تخصیص می یابد اما بودجه تعیین شده برای استان متناسب با نقش بسیار مهم آن در اقتصاد ملی و آمایش امنیتی کشور نبوده است.

۶- با توجه به سهم ناچیز (۱/۰ درصد ) استان از ارزش افزوده بخش صنعت کشور با توجه به اهمیت آن در اشتغال و افزایش تولید ، تقویت این بخش در استان ایلام ضروری است.

 

منابع و ماخذ:

·بانک مرکزی
·چکیده یافته های حساب تولید استانهای کشور در سال ۸۶- مرکز آمار ایران
·متن و پیوست قانون بودجه سال ۱۳۸۶ کشور

نگاشته شده در ۱۳۹۰